Minder mensen, meer omzet: waarom automatisering juist nu een enorme kans is voor het mkb

Er gebeurt iets interessants op de arbeidsmarkt.

De werkloosheid loopt langzaam op. Vacatures nemen af. Bedrijven worden voorzichtiger met aannemen. Tegelijkertijd hoor je overal over AI, automatisering en banen die zouden verdwijnen.

Dat wordt vaak gebracht als slecht nieuws.

Ik zie dat anders.

Wat mij betreft zitten we aan het begin van een noodzakelijke correctie. Een periode waarin bedrijven opnieuw gaan nadenken over een vrij simpele vraag:

Hebben we voor iedere taak eigenlijk wel een extra medewerker nodig?

En dat is een gezonde vraag.

Want jarenlang is groei bij veel bedrijven bijna automatisch vertaald naar meer personeel. Meer omzet? Dan moet er iemand bij op marketing. Meer klanten? Extra binnendienst. Meer administratie? Nieuwe administratief medewerker. Meer leads? Iemand aannemen om ze na te bellen.

Zo bouw je langzaam een organisatie vol mensen die vooral bezig zijn om systemen, spreadsheets en elkaar aan het werk te houden.

Dat kan anders.

Groei hoeft niet automatisch meer personeel te betekenen

Stel dat een technisch mkb-bedrijf groeit van 5 miljoen naar 8 miljoen euro omzet.

Traditioneel ziet dat er ongeveer zo uit:

5 miljoen omzet betekent twaalf mensen op kantoor, sales en binnendienst.

Bij 8 miljoen omzet zijn dat er ineens achttien.

Niet omdat het bedrijf daadwerkelijk zes compleet nieuwe functies nodig heeft, maar omdat meer omzet automatisch meer handmatig werk veroorzaakt.

Meer aanvragen.

Meer e-mails.

Meer offertes.

Meer opvolging.

Meer afspraken.

Meer administratie.

Meer interne communicatie.

En dus worden er mensen aangenomen.

Maar stel dat hetzelfde bedrijf zijn processen eerst goed organiseert.

Een fatsoenlijk CRM.

Automatische leadopvolging.

AI die inkomende informatie structureert.

Offertes die grotendeels automatisch worden voorbereid.

Klanten die automatisch herinneringen krijgen.

Salesmedewerkers die precies zien welke lead aandacht nodig heeft.

Een centraal systeem in plaats van zes losse tools.

Dan kan datzelfde bedrijf misschien groeien van twaalf naar veertien medewerkers in plaats van naar achttien.

Die vier mensen die je niet hoeft aan te nemen, dát is de businesscase van automatisering.

Niet de paar honderd euro die je bespaart omdat Mailchimp, Calendly, ActiveCampaign en een paar andere abonnementen verdwijnen.

Dat is aardig meegenomen.

Maar het echte geld zit ergens anders.

AI hoeft niemand te ontslaan om banen te vervangen

Er wordt veel gesproken over de vraag of AI banen gaat vervangen.

Dat vind ik eigenlijk de verkeerde discussie.

De veel interessantere ontwikkeling is dat bedrijven vacatures simpelweg niet meer hoeven te creëren.

Een medewerker vertrekt.

Vroeger werd meteen een vacature geplaatst.

Nu kijkt een ondernemer eerst:

Moeten we deze functie eigenlijk opnieuw invullen?

Misschien kan een deel van het werk worden geautomatiseerd.

Misschien kan AI 30 procent van de werkzaamheden ondersteunen.

Misschien kunnen administratieve taken verdwijnen.

Misschien kan een goede medewerker met betere systemen ineens het werk doen waarvoor vroeger anderhalve of twee FTE nodig waren.

Dat is geen sciencefiction.

Dat gebeurt nu al.

En dat betekent dus ook dat AI niet massaal mensen hoeft te ontslaan om enorme invloed op de arbeidsmarkt te krijgen.

Het kan veel subtieler.

Vacatures verdwijnen voordat ze überhaupt ontstaan.

Nederland is daar bijna perfect voor

Nederland heeft een paar eigenschappen die deze ontwikkeling versnellen.

Personeel is duur.

Werkgevers hebben forse verplichtingen.

De beroepsbevolking vergrijst.

Goede mensen blijven in veel sectoren moeilijk te vinden.

En tegelijkertijd zit een groot deel van het Nederlandse mkb nog steeds verrassend ouderwets georganiseerd.

Excelbestanden.

Losse mailboxen.

CRM-systemen die eigenlijk alleen als digitaal adresboek functioneren.

Offertes die handmatig worden gekopieerd.

Leads die "ergens bij Piet in zijn inbox staan".

Medewerkers die gegevens van systeem A naar systeem B overtypen.

Vergaderingen om uit te zoeken wie wat had moeten doen.

Dat is geen gebrek aan inzet.

Dat is vooral een gebrek aan goede infrastructuur.

En precies daar ligt een gigantische kans.

Minder bullshitbanen, meer waarde

Ik denk dat we ook eerlijk moeten zijn over iets anders.

Niet iedere baan die de afgelopen twintig jaar is ontstaan, levert evenveel waarde.

In veel organisaties is een enorme laag werkzaamheden ontstaan rondom processen die eigenlijk nooit zo ingewikkeld hadden hoeven zijn.

Rapportages over rapportages.

Mensen die data uit systemen halen om die vervolgens in andere systemen te zetten.

Medewerkers die een collega mailen zodat die collega iemand anders kan mailen.

Interne coördinatie omdat niemand precies weet waar informatie staat.

Administratie die alleen bestaat omdat het proces slecht is ingericht.

Ik heb geen behoefte aan een economie waarin we dit soort werkzaamheden koste wat kost in stand houden omdat er anders een functie verdwijnt.

Dat is achteruitgang vermomd als werkgelegenheid.

Een gezonde economie probeert juist zoveel mogelijk menselijke tijd vrij te maken voor werkzaamheden waar mensen daadwerkelijk waarde toevoegen.

Klanten helpen.

Onderhandelen.

Adviseren.

Ontwerpen.

Bouwen.

Verkopen.

Beslissingen nemen.

Relaties onderhouden.

Producten maken.

Nieuwe ideeën ontwikkelen.

Daar moeten mensen hun tijd aan besteden.

Niet aan het kopiëren van een e-mailadres van het ene scherm naar het andere.

Automatisering is geen vijand van de werknemer

En hier wordt het verhaal vaak onnodig zwart-wit.

Alsof automatisering fantastisch is voor ondernemers en verschrikkelijk voor werknemers.

Dat hoeft helemaal niet.

Sterker nog: goed toegepaste automatisering kan werk juist beter maken.

De medewerker die iedere maandag drie uur kwijt was aan rapportages, kan zich op klanten richten.

De verkoper die handmatig achter iedere lead aan moest bellen, krijgt automatisch de interessantste prospects voor zijn neus.

De binnendienst hoeft geen honderd herinneringsmails meer te sturen.

De ondernemer hoeft niet 's avonds zelf nog CRM-data bij te werken.

Mensen verdwijnen niet uit het bedrijf.

Slecht werk verdwijnt uit hun functie.

En ja, sommige functies zullen uiteindelijk wel degelijk kleiner worden of verdwijnen.

Dat is niet nieuw.

Technologische vooruitgang heeft dat altijd gedaan.

We hebben ook geen leger typistes meer nodig om brieven over te typen.

Daar is de samenleving niet slechter van geworden.

De vraag is niet hoe we iedere bestaande taak kunnen beschermen.

De vraag is:

Hoe zorgen we dat mensen steeds waardevoller werk kunnen doen?

Minder bureaucratie is misschien wel de grootste winst

Daar zit voor mij nog een tweede grote kans.

Automatisering zou niet alleen commerciële processen efficiënter moeten maken.

Het zou bureaucratie moeten vernietigen.

Iedere extra handmatige stap in een organisatie vraagt controle.

Iedere overdracht vraagt communicatie.

Iedere spreadsheet vraagt beheer.

Iedere afdeling creëert weer nieuwe afstemming.

Voor je het weet heb je mensen nodig om het werk te organiseren van mensen die het werk organiseren.

Software, AI en automatisering kunnen daar een flinke bijl in zetten.

Niet door organisaties complexer te maken.

Juist door ze eenvoudiger te maken.

Een klant vult informatie één keer in.

Die informatie komt automatisch op de juiste plek.

Het systeem zet vervolgstappen klaar.

De verantwoordelijke medewerker krijgt alleen een melding wanneer menselijke aandacht nodig is.

Geen eindeloze CC-mails.

Geen dubbele invoer.

Geen "heb jij dit al gedaan?"

Geen vergadering om de status van een spreadsheet te bespreken.

Dat is wat technologie zou moeten doen.

De kans voor ondernemers is groter dan SaaS

Daarom denk ik ook dat de markt voor bedrijven zoals BlindExpertise en MijnMarketingMachine de komende jaren fundamenteel verandert.

Het gaat steeds minder om software verkopen.

Software wordt steeds goedkoper.

AI-functionaliteit wordt steeds normaler.

Iedere leverancier roept straks dat zijn systeem "AI powered" is.

Daar ga je uiteindelijk geen onderscheid meer mee maken.

De echte waarde zit in iets anders:

een bedrijf opnieuw ontwerpen rond mensen, software en automatisering.

Welke processen moeten verdwijnen?

Welke kunnen volledig automatisch?

Waar moet AI ondersteunen?

Waar moet juist een mens beslissen?

Welke informatie hebben medewerkers nodig?

Hoe zorg je dat marketing, sales, administratie en klantcontact niet meer als losse eilandjes functioneren?

Dat is geen standaard SaaS-vraagstuk.

Maar het is ook geen McKinsey-project waarvoor eerst vijftien consultants en een PowerPoint van 180 pagina's nodig zijn.

Daar zit een enorme ruimte tussen.

En precies die ruimte wordt interessant voor het mkb.

Van software naar digitale arbeidslaag

Ik verwacht daarom dat succesvolle bedrijven de komende jaren steeds meer een soort digitale arbeidslaag gaan bouwen.

Niet één magische AI-agent die alles overneemt.

Wel tientallen slimme processen die samen werk uit handen nemen.

Een advertentie levert een lead op.

De lead komt automatisch in het CRM.

De juiste informatie wordt verzameld.

AI analyseert de aanvraag.

De lead wordt gekwalificeerd.

De juiste verkoper krijgt een taak.

Bij geen reactie volgt automatisch opvolging.

Na verkoop start onboarding.

Later volgen reviewverzoeken, cross-sell en heractivatie.

Het systeem doet het repetitieve werk.

Mensen doen het werk waarvoor oordeel, creativiteit, ervaring en menselijk contact nodig zijn.

Dat is naar mijn idee waar we naartoe gaan.

Dit is geen bedreiging. Dit is een productiviteitssprong.

Nederland heeft jarenlang geprobeerd problemen op te lossen door er mensen tegenaan te gooien.

Meer administratie?

Meer administrateurs.

Meer regels?

Meer compliance.

Meer complexiteit?

Meer managers.

Dat model loopt vast.

Niet alleen omdat mensen duur zijn.

Ook omdat we simpelweg niet onbeperkt nieuwe mensen hebben.

We moeten dus productiever worden.

En dat betekent dat bedrijven moeten leren groeien zonder dat hun personeelsbestand in hetzelfde tempo meegroeit.

Voor ondernemers is dat een gigantische kans.

Voor goede werknemers ook.

Want iemand die met AI, automatisering en goede systemen twee keer zoveel waarde kan leveren, wordt niet minder belangrijk.

Die wordt juist belangrijker.

De verliezer is niet de mens.

De verliezer is inefficiëntie.

En wat mij betreft is dat uitstekend nieuws.

De bedrijven die de komende jaren winnen, zijn niet de bedrijven met de meeste mensen.

Het zijn de bedrijven die het beste begrijpen welk werk door mensen gedaan moet worden, welk werk door technologie gedaan kan worden en welk werk eigenlijk helemaal niet gedaan hoeft te worden.

Daar begint de echte automatiseringsslag.

En eerlijk gezegd:

we zijn nog maar net begonnen.